05. ตัวชี้วัดทางสังคม[Social Indicators] : สิ่งที่ระบบการศึกษาต้องให้ความสำคัญ

 

ตัวชี้วัดทางสังคม[Social Indicators]

---------------------------

เมื่อพิจารณาจากตัวชี้วัดทางสังคม เช่น สถิติอาชญากรรม(ฆ่า/ยิง/แทงกันตาย) การละเมิดสิทธิเด็ก/สิทธิความเป็นมนุษย์, สถิติการเกิดอุบัติเหตุ, สถิติการจับกุมยาบ้า, อาการเมายาบ้าแล้วอาละวาด, คดีคอรับชัน, การฆ่าตัวตายอันเนื่องมาจากค่าครองชีพ, สถิติการหลอกลวงทางไซเบอร์ น่าจะตัดสินได้ว่า ประเทศไทยเรายังไปไม่ถึงไหน ยังย่ำอยู่กับที่ หรือถอยหลัง

---------------------------

ระบบการศึกษา สถานศึกษาและครู จะต้องให้ความสำคัญกับตัวชี้วัดทางสังคม

   เป็นที่น่าสังเกตว่า ระบบจัดการศึกษาของเรายังไม่ได้ตื่นเต้น ตื่นกลัว หรือให้ความสำคัญกับตัวชี้วัดทางสังคมดังกล่าวข้างต้น  การที่ปรากฏตัวชี้วัดทางสังคมดังกล่าวข้างต้นเพิ่มมากขึ้น มันน่าจะเป็นตัวชี้วัดว่าระบบการศึกษาขั้นพื้นฐานของเราล้มเหลว  

• มันเป็นไปได้อย่างไรที่คนจบการศึกษาระดับมัธยมศึกษา หรือปริญญาตรี ไปทำคลิปวิดีโอ แบบ "คอนเทต์ขยะ" ทำร้างร่างกายคนอื่น สร้างภาพสกปรก  ภาพลามก ภาพความรุนแรง เพื่อขายหาจำนวนผู้ชม สร้างรายได้
• มันเป็นไปได้อย่างไร ที่คนจบ ประถมศึกษาปีที่หก-มัธยมศึกษาตอนต้น ไปขโมย ตัดสายไฟของรถไฟฟ้า บีทีเอส  ไปขาย   ถอดน๊อตเสาไฟฟ้าไปขยาย  ลักถอดมิเตอร์น้ำไปขาย ฯลฯ  เขาไม่ทราบถึงผลที่จะตามมาหรือ  เข้าไร้คุณธรรม ไร้คุณภาพขนาดนั้นหรือ  ...ระบบการศึกษาไม่ได้สอน หรือปลูกฝังค่านิยมที่ดีงามหรืออย่างไร

04. สร้างค่านิยม "คนมีการศึกษา(Educated People) คืออย่างไร"

 

 

ผู้มีการศึกษา กับผู้เรียนสูง แตกต่างกันอย่างไร..ถ้าจบ ป.เอก แต่ไม่ดูแลสุขภาพ จนเป็นทุกโรค  รวมถึงไม่ซื่อสัตย์ เราจะถือว่าเขาเป็นผู้มีการศึกษา หรือ เป็นผู้เรียนสูง"

03.หลักสูตรแกนกลาง: กำหนดกรอบนโยบายหรือทิศทางในการจัดการศึกษาก็น่าจะพอ

ที่ผ่านมา ประเทศเรา เน้นกำหนดโครงสร้างหลักสูตร หรือรายละเอียดหลักสูตรมากกว่า 70 % มาจากส่วนกลาง หน่วยงานปลายทาง หรือจังหวัด มีโอกาสกำหนดสาระหลักสูตร หรือประสบการณ์ของลูกหลานตนเองน้อยมาก ๆ.. และการนำหลักสูตรสู่การปฏิบัติก็ไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร

02. กำหนดสมรรถนะเด็กไทย-เยาวชนไทย พร้อมหาฉันทามติจากคนในชาติ

การกำหนดสมรรถนะเด็กไทย: ถึงเวลาที่ ศธ.จะต้องหามติมหาชนในเรื่อง สมรรถนะเด็กไทย หรือเยาวชนไทย  โดยเฉพาะในด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์  ที่ผ่านมา ศธ.อาจพยายามกำหนดคุณลักษณะอันพึงประสงค์ 8 ประการ ในหลักสูตรแกนกลาง 2551 แต่ยังไม่เคยประสบความสำเร็จในการหาฉันทามติของคนในชาติว่า โดยสรุป คนไทยควรมีคุณลักษณะที่สำคัญ ๆ อะไรบ้าง นายกรัฐมนตรีบางคน ก็ประกาศ คุณลักษณะคนไทย 12 ประการ พร้อมแต่งเพลง  หรือในคำขวัญวันเด็กก็เปลี่ยนไปทุกปี จนไม่มีใครรู้แน่ชัดว่า ประเทศนี้ต้องการให้เด็กไทย และเยาวชนไทย เป็นอย่างไร(ไม่มีฉันทามติ-Consensus)

    ในการกำหนดคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ควรกำหนดเฉพาะตัวที่สำคัญ ๆ ที่เห็นตรงกันทั้งประเทศ เช่น กำนด 4 ตัว คือ "มีวินัย  ใฝ่เรียนรู้  เคารพสิทธิ์ความเป็นมนุษย์ และรับผิดชอบ" แล้วค่อยขยายความ เช่น  ด้านความรับผิดชอบ  ระดับประถมศึกษา รับผิดชอบตนเอง,  ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น รับผิดชอบตนเอง+ รับผิดชอบครอบครัว งานบ้าน, รดับมัธยมศึกษาศึกษาตอนปลาย รับผิดชอบตนเอง+รับผิดชอบครอบครัว/พัฒนาครอบครัว+ รับผิดชอบชุมชนหรือสังคมที่อยู่อาศัย

    [ถ้าเราศึกษาเชิงวิเคราะห์ จะพบว่า บางประเทศ เช่น ญี่ปุ่น เขาเน้นคุณลักษณะอันพึงประสงค์ที่สำคัญ 3 ตัว คือ "มีวินัย  ใฝ่เรียนรู้ และ รับผิดชอบ"   เก่าหลี เน้น "มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ สู้งานหนัก"  สิงค์โปร เน้ ซื่อสัตย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ เป็นต้น]

    ในทางปฏิบัติ การกำหนดรายการคุณลักษณะอันพึงประสงค์ อาจยกร่างด้วยทีมงานที่มีประสบการณ์  ทั้งนี้ ในขั้นตอนสุดท้าย ควรทำการประชาพิจารณ์เพื่อให้ได้ข้อสรุปตรงกัน ก่อนที่จะประกาศเป็นรายการคุณลักษณะคนที่ที่คนในชาติเห็นตรงกัน ซึ่งจะทำให้มีพลังในการร่วมกันขับเคลื่อนหรือพัฒนาคุณลักษณะสำคัญๆ เหล่านั้น

     หลังจากได้รายการคุณลักษณะสำคัญที่เห็นตรงกันของคนในชาติแล้ว ต่อจากนั้น ก็ควรกำหนดบทบาทของครอบครัว  สถานศึกษา และชุมชน ในการส่งเสริมให้เกิดคุณลักษณะตามที่ชาติต้องการ  ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นหน้าที่หลักของโรงเรียนในการพัฒนาคุณลักษณะต่างๆ เหล่านั้น ดังที่ปรากฏในอดีตที่ผ่านมา

01. เรื่องผลการสอบ PISA และทิศทางการพัฒนา 2568-2572

ข้อมูลการสอบ PISA ของประเทศไทย

https://pisathailand.ipst.ac.th/news-20/ : สำหรับในรอบการประเมินถัดไป คือ PISA 2025 จะเน้นการประเมินความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์เป็นหลัก และมีการประเมินเพิ่มเติมด้านการเรียนรู้ในโลกดิจิทัล (Learning in the Digital World)  โดยจะมีการจัดสอบรอบทดลองใช้เครื่องมือ (Field Trial) ในปี ค.ศ. 2024  และสอบรอบ Main Survey ในปี ค.ศ. 2025  สำหรับประเทศไทยการประเมิน PISA 2025 จะมีการจัดสอบรอบทดลองใช้เครื่องมือในเดือนสิงหาคม 2567 และจัดสอบรอบการวิจัยหลักในเดือนสิงหาคม 2568

-----------------------------------

วันที่ 30 ธ.ค.2567 นี้มีโอกาสนั่งหน้าจอ ในฐานะที่คลุกคลีกับวงการศึกษามาจนอายุ 70 ปี ขอใช้โอกาสนี้ วิเคราะห์ วิพากษ์ และเสนอแนะสำหรับ ศธ.ในเรื่องการพัฒนาผลสัมฤทธิ์ในการจัดการศึกษา ที่ส่วนหนึ่งบ่งชี้ได้จากคะแนนผลการสอบ PISA

ผลสอบ PISA: การวัดความสามารถด้านการอ่าน การคิดวิเคราะห์และทักษะชีวิต ...ในปี 2567 ผมเห็นว่า นักวิชาการและ ศธ.ตกใจกับผลการสอบ PISA ที่ตกต่ำมาก และมีแนวโน้มต่ำลง (อาจเนื่องจากประเทศอื่น เขาดีขึ้น) ในประเด็นนี้ ผมคิดว่า "PISA" ของประเทศเราคงจะตกต่ำอย่างต่อเนื่อง ถ้าไม่แก้ปัญหา หรือจุดอ่อนด้านการอ่าน ทักษะการอ่าน และนิสัยรักการอ่านของเด็กไทยหรือคนไทย" ผมเสนอดังนี้

1.1 ประกันคุณภาพด้านการอ่านและนิสัยรักการอ่าน จบ ป.1 ต้องอ่านออก หรืออ่านประโยคสั้น ๆ ได้อย่างคล่องแคล่ว, จบ ป.2 อ่านบทความหรือพารากราฟสั้น ๆได้, จบ ป.3 อ่านบทความเชิงวิเคราะห์ ตีความ ขยายความได้, ป.4-6 และ ม.1-3 ต้องเป็นนักอ่านแบบสะสมไมล์ จบ ป. 6 ต้องอ่านไม่น้อยกว่า 6,000 หน้า จบ ม.3 ต้องมีบันทึกนักอ่านไม่น้อยกว่า 15,000 หน้า ผมรับรอง อีก 3 ปี เด็กเข้าไปเจอข้อสอบ 3 วิชา วิชาละ 10 หน้า เขาอ่านเชิงวิเคราะห์ได้สบายมาก( วิชาการอ่าน วิทยาศาสตร์ และ คณิตศาสตร์) คะแนนสอบ PISA สูงขึ้น อย่างแน่นอน

1.2 จัดการขั้นเด็ดขาด อย่างจริงจังกับ สถานศึกษาที่ปล่อยให้เด็กจบ ป.6 อ่านหนังสือไม่ออกหรือไม่คล่องเกิน 20 % ของเด็นที่สำเร็จการศึกษา (ปัจุบันอาจถึง 34 % ที่อ่านไม่ออกหรือไม่คล่อง) ผู้บริหารไม่ควรได้รับการสนับสนุนให้ก้าวหน้าในขั้นต่อไป(เชิน การย้าย หรือ ขั้นเงินเดือน หรือ วิทยฐานะ)

1.3 พัฒนาระบบตรวจสอบสมรรถนะด้านการอ่านของเด็กชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 และ 6 ในกรณีที่พบเด็กอ่านไม่ออก ไม่คล่อง ผอ.สถานศึกษาจะต้องมีข้อมูลแผนการแก้ปัญหาอย่างเปนรูปธรรมว่า มีจำนวนเท่าไหร่ และได้ดำเนินการอย่างไร

1.4 ต้องไม่ให้ความสำคัญกับ ระบบการติวเพื่อสอบ PISA เพราะจะไม่เกิดผลอย่างยั่งยืน อาจสูงขึ้นเล็กน้อย เป็นครั้งคราวเท่านั้น

1.5 ต้องสร้างค่านิยม ให้คูทุกคนรับทราบว่า "หมอทุกคน มีหน้าที่หลักคือ ช่วยผู้ป่วยให้ร่างกายดีขึ้น ถือเป็นงานประจำที่ต้องทำตลอดชีวิตการเป็นหมอ" ในส่วนของครู " ครูทุกคนต้องสอนให้เด็กอ่านออก คิดเลขได้ มีทักษะชีวิตตามวัย ถือเป็นงานประจำของครู ที่ต้องทำตลอดชีวิตของการทำหน้าที่ครูระดับประถมศึกษา" ที่เป็นพื้นฐานสำคัญยิ่งของชีวิตมนุษย์